Najczęstsze błędy projektowe w systemach ppoż. i jak ich unikać ?

Systemy ppoż to potoczna nazwa na czynne i bierne zabezpieczenia przeciwpożarowe, które stanowią jeden z najważniejszych elementów bezpieczeństwa pożarowego każdego obiektu budowlanego. Nieprawidłowo zaprojektowane, zainstalowane (wykonane) lub eksploatowane mogą nie tylko nie spełnić swojej funkcji, ale też – w skrajnych okolicznościach – narazić na niebezpieczeństwo zarówno ludzi, jak i ich mienie. Warto w związku z tym wiedzieć, jakie są najczęstsze błędy podczas projektowania, instalowania i konserwacji zabezpieczeń przeciwpożarowych oraz jak ich uniknąć.

W artykule w sposób ogólny, zrozumiały również dla osób niebędących specjalistami w tym zakresie, opisano:

• Zabezpieczenia przeciwpożarowe stosowane w ochronie przeciwpożarowej (tzw. systemy ppoż),
• Najczęstsze błędy popełniane przy wykonywaniu zabezpieczeń przeciwpożarowych,
• Dobre praktyki w projektowaniu i stosowaniu systemów przeciwpożarowych.

Zabezpieczenia przeciwpożarowe stosowane w ochronie przeciwpożarowej (tzw. systemy ppoż)

Systemy przeciwpożarowe to rozwiązania techniczne, których zadaniem jest zapewnienie ochrony przed pożarem oraz minimalizacja jego skutków. Składają się m.in. z urządzeń detekcyjnych, alarmowych oraz gaśniczych, które współpracują ze sobą, tworząc spójną całość. Warto podkreślić, że wyroby stosowane w ochronie przeciwpożarowej, w tym elementy i systemy przeciwpożarowe, muszą spełniać określone wymagania techniczne potwierdzające ich właściwości i funkcjonalności, co potwierdzają odpowiednie dokumenty wydawane m.in. przez Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej.

Kompleksowa ochrona przeciwpożarowa wymaga dostosowania systemów przeciwpożarowych do specyfiki obiektu. Inne rozwiązania stosuje się w budynkach przemysłowych, a inne w obiektach użyteczności publicznej czy budynkach mieszkalnych. Nowoczesne systemy przeciwpożarowe (tzw. systemy ppoż) mogą być zintegrowane z innymi instalacjami budynku, takimi jak systemy wentylacji, klimatyzacji czy kontroli dostępu, tworząc zaawansowane systemy bezpieczeństwa. Dzięki temu możliwe jest automatyczne uruchamianie procedur przeciwpożarowych, takich jak m.in. zamykanie drzwi przeciwpożarowych, wyłączanie wentylacji czy uruchamianie instalacji oddymiających.

Zabezpieczenia przeciwpożarowe to zespół wyrobów, technicznych urządzeń, instalacji, rozwiązań konstrukcyjnych i organizacyjnych, mających na celu zapobieganie powstawaniu, rozprzestrzenianiu się pożaru, a także jego wykrywanie i gaszenie. Dzielą się one na ze względu na ich sposób działania na bierne i czynne środki ochrony przeciwpożarowej. Celem stosowania czynnych i biernych zabezpieczeń przeciwpożarowych jest ochrona życia, zdrowia ludzi, mienia oraz środowiska, a także zapewnienie bezpieczeństwa ekip ratowniczych. 

• Bierne zabezpieczenia przeciwpożarowe (pasywne): dedykowane konstrukcje i materiały, które nie wymagają aktywacji, a ich celem jest ograniczenie rozwoju pożaru. Należą do nich m.in. ściany przeciwpożarowe, stropy, przepusty kablowe, bariery ogniowe oraz farby ogniochronne.
• Aktywne zabezpieczenia przeciwpożarowe (czynne): systemy i urządzenia, które aktywnie reagują na zagrożenie, takie jak systemy sygnalizacji pożarowej (SSP), tryskacze, dźwiękowe systemy ostrzegawcze oraz urządzenia oddymiające. 
• Ochrona przeciwpożarowa to kompleksowy system działań obejmujący zarówno instalacje w budynkach, jak i procedury bezpieczeństwa pożarowego.

Najczęstsze błędy popełniane przy wykonywaniu zabezpieczeń przeciwpożarowych

Jednym z najczęstszych błędów popełnianych przy wykonywaniu zabezpieczeń przeciwpożarowych jest dobór zabezpieczeń niedopasowany do funkcji i rzeczywistych zagrożeń występujących w obiekcie. Równie istotnym problemem jest nieuwzględnienie specyfiki środowiska pracy – czynniki takie jak zapylenie, podwyższona wilgotność czy zmienne temperatury mogą zakłócać funkcjonowanie czujek i prowadzić do fałszywych alarmów lub niewykrycia zagrożenia.

Kolejnym z najczęstszych błędów popełnianych przy wykonywaniu zabezpieczeń przeciwpożarowych jest nieprawidłowe rozmieszczenie elementów systemu. Czujki instalowane w narożnikach pomieszczeń, gdzie cyrkulacja powietrza jest ograniczona, mogą wykryć pożar ze znacznym opóźnieniem. Podobnie gaśnice czy hydranty zasłonięte przez elementy wyposażenia lub umieszczone w trudno dostępnych miejscach nie spełnią swojej funkcji w sytuacji awaryjnej. Warto także zadbać o odpowiednie szkolenie przeciwpożarowe dla personelu, gdyż nawet najlepsze zabezpieczenia nie zagwarantują bezpieczeństwa, jeśli użytkownicy nie będą potrafili właściwie zareagować w sytuacji zagrożenia.

Równie istotnym problemem jest niewykonywanie regularnych przeglądów technicznych oraz testów funkcjonalnych. Systemy, które przez lata nie były właściwie konserwowane, mogą zawieść w krytycznym momencie. Warto też upewnić się, że wszystkie komponenty posiadają odpowiedni certyfikat przeciwpożarowy.

Dobre praktyki w projektowaniu i stosowaniu systemów przeciwpożarowych 

Prawidłowe projektowanie i stosowanie systemów przeciwpożarowych (tzw. systemów ppoż) wymaga kompleksowego podejścia, uwzględniającego zarówno specyfikę chronionego obiektu, jak i obowiązujące przepisy prawne. Kluczowym elementem jest przeprowadzenie dokładnej analizy ryzyka, która pozwoli na identyfikację potencjalnych zagrożeń oraz dobranie odpowiednich środków ochrony. Warto również uwzględnić przyszłe zmiany w aranżacji przestrzeni lub przeznaczeniu pomieszczeń, by zapewnić skuteczną ochronę przeciwpożarową nawet po modernizacji obiektu.

Proces projektowania powinien obejmować również certyfikację oprogramowania dla urządzeń przeciwpożarowych, gwarantującą zgodność software’u z aktualnymi normami oraz bezpieczeństwo danych. Niezmiernie istotne jest zapewnienie odpowiednich warunków dla montażu i późniejszej konserwacji wszystkich elementów systemu. Błędy w systemach przeciwpożarowych często wynikają z nieuwzględnienia dostępu serwisowego do urządzeń lub zbyt skomplikowanych rozwiązań, trudnych w późniejszej obsłudze.

Kluczowe elementy skutecznego projektowania

Opracowując systemy zabezpieczeń przeciwpożarowych (tzw. systemów ppoż), warto kierować się następującymi zasadami:

• szczegółowa analiza potrzeb i zagrożeń specyficznych dla danego obiektu,

• dobór odpowiednich technologii detekcji, uwzględniających warunki panujące w chronionych przestrzeniach,

• logiczny, zgodny z obowiązującymi przypisami, podział na strefy pożarowe i dostosowanie zabezpieczeń do każdej z nich,

• zapewnienie niezawodnych źródeł zasilania, w tym zasilania awaryjnego,

• integracja z innymi systemami budynkowymi (BMS, kontrola dostępu, monitoring (zobacz),

• uwzględnienie aspektów ergonomii i intuicyjności obsługi dla użytkowników,

• dokumentacja projektowa zawierająca scenariusze pożarowe i procedury postępowania.

Niezwykle istotnym elementem procesu projektowania systemów i zabezpieczeń przeciwpożarowych (tzw. systemów ppoż) jest również każdorazowa weryfikacja zgodności wybieranych zabezpieczeń z aktualnymi normami i przepisami. Regulacje prawne dotyczące ochrony przeciwpożarowej podlegają ciągłym aktualizacjom, dlatego projektanci muszą na bieżąco śledzić wprowadzane zmiany. Dobrą praktyką jest również konsultowanie rozwiązań z przyszłymi użytkownikami systemu oraz uwzględnianie ich praktycznych potrzeb. 

Podsumowanie

Czynne i bierne zabezpieczenia przeciwpożarowe stanowią fundament bezpieczeństwa obiektów budowlanych i wymagają kompleksowego podejścia na każdym etapie – od projektowania, przez wykonanie, aż po codzienną eksploatację. Projektowanie systemów przeciwpożarowych to proces wymagający specjalistycznej wiedzy i doświadczenia, dlatego warto korzystać z usług ekspertów z odpowiednimi kwalifikacjami. W artykule wskazano na przykładowe błędy popełniane przy wykonywaniu zabezpieczeń przeciwpożarowych. Niniejsza publikacja ma jedynie charakter poglądowy.