Dron dla straży pożarnej – jak wspiera działania ratowniczo-gaśnicze?

Dron dla straży pożarnej stał się nieodzownym narzędziem operacyjnym w jednostkach PSP i OSP. Dzięki niemu ratownicy widzą obraz sytuacji jeszcze zanim wejdą w strefę zagrożenia, co bezpośrednio przekłada się na ich bezpieczeństwo. Połączenie kamery RGB z termowizją i geolokalizacją umożliwia szybkie rozpoznanie oraz precyzyjne raportowanie do dowódcy. Jak wybrać odpowiednie drony do działań straży pożarnej i skutecznie wdrożyć je w jednostce? Odpowiedzi znajdziesz w dalszej części artykułu.

W tym artykule znajdziesz:

• Dlaczego dron jest dziś narzędziem operacyjnym PSP/OSP?
• Jak wybrać drona do działań straży pożarnej i na co zwrócić uwagę?
• Wykorzystanie dronów w działaniach straży pożarnej
• Jakie dane z drona dla straży pożarnej są najczęściej potrzebne KDR?
• Kompetencje i bezpieczeństwo: pilot BSP vs operator BSP
• Wdrożenie drona w PSP/OSP
• Najczęstsze problemy i szybkie rozwiązania
• Szkolenia BSP dla PSP/OSP – dlaczego warto ćwiczyć scenariusze?
• FAQ

Dlaczego dron jest dziś narzędziem operacyjnym PSP/OSP?

Dron (BSP) stanowi zaawansowaną platformę bezzałogową, wykorzystywaną do pozyskiwania danych w czasie rzeczywistym z trudno dostępnych lub niebezpiecznych obszarów. W kontekście działań ochrony przeciwpożarowej pełni funkcję mobilnego systemu obserwacyjno-pomiarowego, wspierającego rozpoznanie sytuacji oraz podejmowanie decyzji operacyjnych. Dzięki integracji nowoczesnych czujników i systemów obrazowania umożliwia szybkie i precyzyjne określenie skali zagrożenia oraz dynamiki rozwoju zdarzenia. Drony ppoż. to „latające sensory”, które dostarczają:

• obraz i termikę (wskazanie zarzewi, źródeł ciepła, kierunków rozwoju pożaru),
• pomiary (powierzchnia/objętość, odległości, model terenu),
• dokumentację (zdjęcia/film jako materiał dowodowy i do analiz powypadkowych),
• wsparcie planowania (gdzie wejść, gdzie podać prądy, gdzie ewakuować, gdzie ustawić zaopatrzenie wodne).

Należy pamiętać, że sama technologia nie wystarczy – potrzebne są odpowiednie standardy pracy, komunikacji, check-listy i wyćwiczone scenariusze (poszukiwania, pożary, powodzie, katastrofy budowlane). Dodatkowo odpowiednie szkolenie dedykowane i skrojone na miarę potrzeb pozwala wypracować właściwą komunikację i zwiększyć efektywność wykorzystania dronów w działaniach ratowniczych. Takie szkolenia dla pilotów dronów dla strażaków „skrojone na miarę” można odbyć w Centrum Dronów CNBOP-PIB.

Jak wybrać drona do działań straży pożarnej i na co zwrócić uwagę?

Dobór drona dla straży pożarnej powinien wynikać z realnych potrzeb i przewidywanych scenariuszy działań, niekoniecznie z „najmocniejszej specyfikacji”. Warto zwrócić uwagę na masę dronów – lżejsze konstrukcje zwykle oznaczają mniejsze ryzyko w razie incydentu oraz niższe koszty (np. ubezpieczenia), choć często wiążą się z mniejszym zasięgiem i czasem lotu. Kluczowe jest też wyposażenie: zestaw kamera RGB + termowizja znacząco zwiększa możliwości – od rozpoznania sytuacji i dokumentacji w dzień po lokalizację zarzewi, kontrolę dogaszania i wsparcie poszukiwań po zmroku.

Szeroka gama dronów wykorzystywana w szkoleniach pozwala na zapoznanie się z możliwościami i ograniczeniami różnych maszyn i sensorów oraz pozwala na lepszy i bardziej przemyślany zakup. W Centrum Dronów CNBOP-PIB posiadamy szeroki wachlarz bezzałogowych statków powietrznych wykorzystywanych w jednostkach straży pożarnej i z chęcią pomożemy w doborze odpowiedniej maszyny. Ostateczny wybór drona powinien uwzględniać nie tylko parametry techniczne, ale przede wszystkim specyfikę działań jednostki, dostępne zasoby oraz poziom przeszkolenia operatorów, co pozwala maksymalnie wykorzystać jego potencjał w realnych akcjach ratowniczych.

Wykorzystanie dronów w działaniach straży pożarnej

Poniżej przedstawiono możliwe wykorzystanie dronów ppoż. w działaniach ratowniczych, w których biorą udział strażacy PSP/OSP. Zastosowań dronów może być dużo więcej i coraz to nowe pomysły są rozważane i testowane, często z wykorzystaniem bardziej specjalistycznych urządzeń i sensorów. Do podstawowych zastosowań wykorzystujących kamery RGB i termowizyjne należy zaliczyć:

1. Monitorowanie pożaru i lokalizacja zarzewi (termowizja)

• Co daje dron:

1. wykrycie ognisk ukrytych (pod pokryciem, w podszycie, na dachach),
2. kontrolę skuteczności dogaszania,
3. obserwację kierunku rozwoju frontu pożaru.

Wskazówka operacyjna: termowizja nie pokazuje „ognia”, tylko różnice temperatur. Poprawna interpretacja wymaga treningu (np. rozgrzane elementy konstrukcji, nagrzany asfalt, komin, agregat, odbicia).

2. Badanie stanu technicznego budynków i mostów (po pożarze / powodzi / wichurze / po uderzeniu)

• Co daje dron:

1. rozpoznanie pęknięć, ugięć, odspojonych elementów,
2. ocenę dachu bez wchodzenia ratowników na niestabilną konstrukcję,
3. dokumentację przed wejściem zespołów do środka.

• Dobre praktyki:

1. loty wolne i stabilne, zbliżenia „po krawędziach”, nagranie w 4K,
2. zdjęcia z kilku kątów + punkt odniesienia (np. element o znanych wymiarach).

3. Liczenie powierzchni katastrof naturalnych (np. pożar, wichura, osuwisko)

• Co daje dron:

1. szybkie oszacowanie obszaru zdarzenia,
2. porównywalność raportów (ten sam sposób liczenia w kolejnych dniach).

W praktyce: z nalotu można przygotować mapę obszaru (ortofoto) i policzyć powierzchnię w prostym narzędziu GIS (np. QGIS) lub nawet w aplikacji producenta.

4. Badanie objętości rozlewisk i zalań

• Co daje dron:

1. orientacyjna objętość i dynamika rozlewu (porównania w czasie),
2. wskazanie priorytetów: które obszary rosną najszybciej,
3. oszacowanie czasu pracy pomp.

Wskazówka: do objętości potrzeba numerycznego modelu terenu (DSM/DTM) albo choć profili i punktów kontrolnych. 

5. Modelowanie terenu pod kątem powodzi opadowych 

• To bardzo praktyczny przypadek „GIS + dron” dla PSP/OSP:

1. dron dostarcza aktualny obraz (zatory, nanos, przegrody, rozmycia),
2. model terenu pozwala wskazać zlewnie lokalne: gdzie woda ma „misę” i gdzie naturalnie spływa,
3. dzięki temu łatwiej zdecydować: gdzie ustawić pompy, rękawy, zastawki, worki.

Jest to szczególnie ważne w przypadku działań wielogodzinnych, gdy zasoby są ograniczone i trzeba wybrać najbardziej efektywne punkty odpompowania.

6. Monitorowanie linii gaśniczych i niezbędnych odległości (bezpieczeństwo, logistyka)

• Dron może wspierać KDR w kontroli:

1. czy linia gaśnicza/obrona trzyma założony przebieg,
2. czy zachowane są odległości bezpieczeństwa (np. od strefy promieniowania cieplnego, od linii energetycznych),
3. czy linia gaśnicza nie jest uszkodzona i w który miejscu należy ją szybko wymienić.

7. Dobór punktów przetłaczania 

• Jak dron wspiera dobór takich punktów:

1. ocenia dojazd i ustawienie pojazdów (czy zmieszczą się GCBA, czy jest „zawrotka”),
2. sprawdza przeszkody terenowe (rowy, skarpy, ogrodzenia),
3. pomaga zaplanować trasę magistrali wężowej / linii zasilającej z minimalną liczbą załamań i odpowiednimi odległościami,
4. kontroluje „wąskie gardła” i bezpieczeństwo strefy pracy.

Należy pamiętać, że źle wybrany punkt zasilania kosztuje czas, węże i ludzi – a dron pozwala to „zobaczyć” w kilka minut.

8. Poszukiwanie osób (teren otwarty, las, noc, trudny dostęp)

• Co daje dron:

1. szybkie przeszukanie sektorów,
2. wskazanie celu po obrazie termowizyjnym (nocą i o świcie – często najlepsze warunki),
3. bezpieczne naprowadzanie zespołów naziemnych.

Najczęstszy błąd: brak ujednoliconego sposobu meldowania („widziałem coś w lewo od drogi”).

Jakie dane z drona dla straży pożarnej są najczęściej potrzebne KDR?

Kompetencje i bezpieczeństwo: pilot BSP vs operator BSP

Właściwa organizacja pracy zespołu BSP ma bezpośredni wpływ na skuteczność działań oraz bezpieczeństwo całej operacji. W działaniach służb z wykorzystaniem dronów kluczowy jest odpowiedni podział ról:

• operator BSP: organizuje operację (procedury, analiza ryzyka, zgodność formalna, gotowość sprzętu, wyznaczanie stref, sposób komunikacji),

• pilot BSP: wykonuje lot, podejmuje decyzje w czasie rzeczywistym i dba o bezpieczeństwo lotu, przekazując KDR najważniejsze informacje w sposób jasny i czytelny. 

W praktyce wdrożenie dronów w jednostce OSP powinno obejmować również procedury, zgłoszenia/oświadczenia oraz instrukcję operacyjną (INOP), bo to ułatwia pracę w stresie i zgodne współdziałanie. W trakcie szkoleń realizowanych przez Instytut PSP opowiemy, jakie są najczęstsze problemy oraz jak odpowiednio dobrać procedury, aby loty drona dla straży pożarnej były efektywne i bezpieczne.

Wdrożenie drona w PSP/OSP

1. Zdefiniuj 3–5 scenariuszy użycia (poszukiwania, pożary, powódź, katastrofy budowlane, zdarzenia drogowe).
2. Zarejestruj operatora w Urzędzie Lotnictwa Cywilnego oraz zadbaj o ubezpieczenie operatora (tylko dla OSP).
3. Zaplanuj szkolenia: podstawy + scenariusze zaawansowane + praca w stresie i w nocy.
4. Dobierz drony i sensory do scenariuszy (minimum: RGB; bardzo często: termowizja).
5. Ustal role i skład zespołu (pilot + obserwator + osoba raportująca do KDR).
6. Wprowadź check-listy: przedstartowa, w locie, powyjazdowa (baterie, śmigła, RTH, strefy).
7. Wprowadź instrukcję operacyjną INOP.
8. Przećwicz raportowanie i procedury: „3 obserwacje + 1 rekomendacja + koordynaty”.

Najczęstsze problemy i szybkie rozwiązania

• Problem: brak spójnego meldunku do KDR.
  Rozwiązanie: standard meldunku: czas – miejsce (koordynaty/punkty charakterystyczne) – obserwacja – ryzyko – rekomendacja.

• Problem: termowizja „oszukuje” (fałszywe gorące punkty).
  Rozwiązanie: porównuj termikę z RGB, sprawdź, czy nie rejestrujesz odbić, rób ujęcia z 2 kierunków.

• Problem: dron jest „na miejscu”, ale nie ma efektu operacyjnego.
  Rozwiązanie: przed startem ustal 1 cel: czego KDR ma się dowiedzieć w „5 minut”.

Szkolenia BSP dla PSP/OSP – dlaczego warto ćwiczyć scenariusze?

Centrum Dronów CNBOP-PIB prowadzi szkolenia skrojone dla służb bezpieczeństwa publicznego (PSP i OSP), w tym szkolenia podstawowe i zaawansowane – z naciskiem na bezpieczeństwo, rzeczywiste wykorzystanie BSP, planowanie misji i obsługę różnych sensorów (np. termowizję). Szkolenie, które realnie pomaga w działaniach, powinno łączyć:

• aspekty prawne i bezpieczeństwo,
• planowanie misji,
• obsługę sensorów (np. termowizji),
• ćwiczenia scenariuszowe (poszukiwania, pożary, powodzie, obiekty).

W szkoleniach szczególną rolę odgrywa podejście scenariuszowe, które pozwala odwzorować warunki zbliżone do rzeczywistych działań ratowniczych. W podejściu scenariuszowym kładzie się nacisk na działania zbliżone do realnych oraz przygotowanie do współdziałania w ramach KSRG. Pozwalają one na wypracowanie odpowiednich zachowań i pewności siebie pilotów w trakcie rzeczywistych działań, a także usprawniają komunikację i koordynację pracy zespołu w dynamicznych i wymagających warunkach akcji.

FAQ

 

1. Czy w działaniach OSP/PSP wystarczy „podstawowe” szkolenie?

Do prostych zadań czasem wystarcza baza, ale operacje ratownicze często wymagają wyższych kompetencji i przygotowania proceduralnego (w tym dla operacji o podwyższonym ryzyku). 

2. Czy operator i pilot to to samo?

Nie – to inne role i odpowiedzialności w organizacji operacji i wykonaniu lotu. 

 

Podsumowanie

Dron dla straży pożarnej to nie „gadżet”, tylko narzędzie rozpoznania, pomiaru i wsparcia dowodzenia. Największe korzyści pojawiają się wtedy, gdy jednostka ma: jasne scenariusze użycia, podział ról (operator/pilot), standard meldunku do KDR oraz regularne ćwiczenia. Jeśli celem jest wdrożenie BSP w sposób bezpieczny i operacyjny, warto postawić na szkolenia oparte na realistycznych zdarzeniach i pracy z sensorami – dokładnie pod kątem PSP/OSP.